ANKOS

    

Lisans Anlaşmaları Grubu (LAG)


Amaç:

ANKOS üyelerinin abone olmayı planladıkları elektronik bilgi kaynaklarının lisans anlaşmalarını Türk Ulusal Site Lisansı (TRNSL) ile uyumunu sağlamak ve dünyada lisans anlaşmaları ile ilgili gelişmeleri izleyerek ANKOS üyeleri yararına kullanmaktır.

Misyon:

ANKOS üyelerinin  dünya normlarında haklar edinerek elektronik kaynaklardan en etkin biçimde yararlanmalarını sağlamak ve aynı zamanda telif hakları, kullanımda özen gösterilmesi gereken hususlar ve kısıtlamalar konusunda ANKOS üyeleri arasında farkındalığı artırarak bilgi üreten ve sağlayanlarla ANKOS üyelerinin sağlıklı bir ortaklık sürdürmelerini güvence altına almaktır.

Lisans Anlaşması İnceleme ve Sonuçlandırma:

Lisans anlaşmaları 3 aşamalı olarak incelenir:

  • Firmanın lisans anlaşmasının incelenmesi ve TRNSL ile karşılaştırma: Konsorsiyumu yapılacak ürünü pazarlayan firmanın lisans anlaşması incelenir ve TRNSL ile karşılaştırılır.
  • Müzakere/görüşme sürecini başlatma: Her iki lisans anlaşmasının karşılaştırılması sonucunda ANKOS’un lisans anlaşmalarında olmasını istediği önemli noktalar, eksiklikler, kısıtlamalar, sorular hazırlanarak firmaya iletilir.
  • Lisans anlaşmasının kabul edilmesi ve imzalanması: Lisans anlaşması üzerinde karşılıklı yazışmalar sonuçlandırıldıktan sonra LAG, lisans anlaşmasının kabul edilebileceği bilgisini ANKOS Yürütme Kurulu’na iletir ve konsorsiyumun kurulması için lisans anlaşması imzalanır.

Genelde, ilk kez kurulacak konsorsiyumlar için lisans anlaşması 1 yıllığına imzalanır. Eğer konsorsiyum üyeliği devam edecekse 3 yıllık anlaşma yapılır. 3 yıl süreyle kurulan konsorsiyumlarda her üye kurum, 3 yıl boyunca ödeyeceği rakamı önceden bilerek konsorsiyuma katılır.

Yenilenmesi düşünülmeyen aboneliklerde otomatik yenileme maddeleri nedeniyle emrivakiler yaşanmaması, ödemelerde gecikme sorununu en aza indirmek için ödeme sürelerinin uzun olması, kullanımda bir kurumda ihlal olması halinde uygulanacak yaptırımların tüm konsorsiyum üyelerine yansıtılmaması gibi çeşitli konularda önerilen lisanslarda iyileştirme sağlanmaktadır.

Bir ihtilaf çıkması halinde sağlayıcının ülkesi yerine Türk mahkemelerine başvurulması ve mahkemeye başvurulmadan önce uzlaşma yoluna gidilmesi yönünde değişiklik yapılmaya çalışılmaktadır.

Lisanslı ürünlerin, telif hakları ihlal edilmeden akademik araştırmalarda, dersleri destekleme amaçlı basılı/elektronik rezerv koleksiyonlarına eklenebilmesi; eğitim malzemesi olarak kullanılabilmesi; kurum içi eğitim programlarında, akademik toplantılarda ve kütüphanelerarası belge sağlama hizmetlerinde yararlanılabilmesi amaçlanmaktadır. Makalelerde genelde bu haklar artık alınabilmekle birlikte e-kitaplarda daha fazla kısıt olduğu göze çarpmaktadır.

Lisans Anlaşmalarında telif hakları:

Telif haklarını koruma yönünden özen gösterilmesi gereken ve ihlali veritabanına  erişimin bitirilmesiyle sonuçlanabilecek hususlar şöyle özetlenebilir:

  • Belirli sayıda basılı veya elektronik kopya alınabilir, robot veya benzeri programlar kullanılarak sistematik şekilde kopyalama yapılamaz.
  • Veritabanları kişisel ve akademik bilgi ihtiyacını karşılamak amacının dışında ticari amaçlı kullanılamaz ve dağıtılamaz.
  • Kullanılan tüm bilgilerin hangi kaynaktan alındığı belirtilmelidir.
  • Veritabanlarından alınan kopyalar, yalnızca yetkili kullanıcılar (öğrenci, akademik ve idari çalışanlar ile araştırmacılar) arasında paylaşılabilir.
  • Veritabanlarında yer alan bilgilerin, yayıncı ve yazara ait telif hakları uyarılarının değiştirilmesi, silinmesi, vb uygulamalar yasaktır.
  • Dış kullanıcılar, e-kaynaklara sadece kütüphanenin fiziksel mekanından erişebilir.
  • Veritabanlarındaki bilgiler derslerde eğitim ve elektronik rezerv materyali olarak  kullanılabilir.
  • Kütüphanelerarası ödünç verme ile ilgili izin koşulları değişebilir.
  • Kural ihlali yapıldığı fark edildiğinde firmaya bildirilmeli ve önlem alınmalıdır.

Giderek uluslararası düzeyde belirli normlar yaygınlık kazanmakla birlikte, doğrudan yayıncısının sunduğu veritabanları ile çeşitli yayıncıların bilgilerini bir arada sunan toplama veritabanları için  kurallar farklılık gösterebilmekte, herhangi bir veritabanının kendine özgü koşulları söz konusu olabilmektedir. LAG, abone olunan veritabanlarının lisans anlaşmalarının özenle incelenmesi, son kullanıcının bilmesi gereken hususların kurumda duyurulması ve  kurallara uyulması konusunda özen göstermenin önemini her vesile ile vurgulamaktadır.

ANKOS: ICOLC, SPARC, SELL, UKSG, DOAJ, COUNTER üyesidir.

pr@ankos.org.tr   |   web hosting by daha.net